Selectiviteit is het principe dat bij een storing zoals kortsluiting of overbelasting alleen de dichtstbijzijnde beveiliging afschakelt, en niet de bovenliggende. Zo blijft de storing beperkt tot de betrokken groep of het betrokken apparaat, terwijl de rest van de installatie ingeschakeld blijft. Selectiviteit heet ook wel selectieve beveiliging of trapsgewijze afschakeling.
Waarom selectiviteit belangrijk is
In een elektrische installatie staan beveiligingen in serie: de hoofdzekering, groepszekeringen en soms een aardlekbeveiliging. Zonder selectiviteit kan een fout in één groep de hele installatie spanningsloos maken, doordat een bovenliggende schakelaar eerder uitvalt dan de groep waarin de fout zit. Met goede selectiviteit reageert alleen de beveiliging het dichtst bij de fout, wat storingen lokaliseert en ongewenste black-outs in huis voorkomt.
Hoe selectiviteit wordt bereikt
Selectiviteit ontstaat door beveiligingen op elkaar af te stemmen in stroomwaarde en reactiesnelheid. Een groepszekering heeft een lagere waarde dan de hoofdschakelaar, zodat de groep als eerste afschakelt. Bij kortsluitstroom speelt ook de karakteristiek een rol: snelle en trage automaten worden zo gekozen dat de juiste als eerste uitschakelt. Voor aardlekbeveiliging wordt onderscheid gemaakt tussen selectieve (type S) en gewone aardlekschakelaars, waarbij de selectieve variant vertraagd reageert.
Selectiviteit en de thuisbatterij
Een thuisbatterij met omvormer wordt op een eigen groep aangesloten en valt onder de beveiligingshiërarchie van de installatie. Correcte selectiviteit zorgt ervoor dat een fout in het batterijcircuit alleen die groep afschakelt en de rest van de woning niet meeneemt. Bij systemen met een back-upfunctie is dit extra relevant, omdat de installatie ook in eilandbedrijf veilig en selectief moet blijven functioneren.
Normen en aanleg
De afstemming van beveiligingen valt onder de installatievoorschriften uit de NEN 1010. Een erkend installateur berekent en documenteert de selectiviteit op basis van de aanwezige zekeringwaarden en de kortsluitvastheid van de installatie. Dit is specialistenwerk: het aanpassen van beveiligingen zonder de juiste kennis kan de selectiviteit en daarmee de veiligheid verstoren.
Veelgestelde vragen
Wat betekent selectiviteit in een elektrische installatie?
Selectiviteit betekent dat bij een storing alleen de dichtstbijzijnde beveiliging afschakelt en niet de bovenliggende. Zo blijft de storing beperkt tot de betrokken groep en blijft de rest van de installatie ingeschakeld.
Waarom is selectiviteit belangrijk bij een thuisbatterij?
Correcte selectiviteit zorgt dat een fout in het batterijcircuit alleen die groep afschakelt en niet de hele woning. Bij systemen met back-upfunctie is dit extra belangrijk zodat de installatie ook in eilandbedrijf veilig blijft werken.
