Gelijkstroom (Engels: direct current, DC) is elektrische stroom die constant in dezelfde richting stroomt, met een spanning die (in ideale vorm) niet van polariteit wisselt. Batterijen, zonnepanelen en de meeste elektronica werken intern op gelijkstroom.
Hoe gelijkstroom werkt
Bij gelijkstroom bewegen de elektronen continu van de minpool naar de pluspool; de richting keert niet om zoals bij wisselstroom. Een batterij levert een gelijkspanning die grotendeels stabiel blijft zolang de laadtoestand niet sterk verandert. In de praktijk kan op een gelijkspanning een kleine rimpel staan, beschreven door de ripple voltage, die ontstaat na omzetting uit wisselstroom.
Gelijkstroom in een thuisbatterij
Een lithium-ion batterij slaat energie op en levert deze als gelijkstroom. Ook zonnepanelen wekken gelijkstroom op. Omdat het huisnet op wisselstroom draait, is omzetting nodig: bij het ontladen zet de omvormer gelijkstroom om naar wisselstroom, en bij het laden andersom. Elke omzetting kost een beetje energie, wat meespeelt in de energieverhouding tussen DC en AC.
DC- en AC-bekabeling
Gelijkstroom en wisselstroom vragen elk om aparte bekabeling en beveiliging. De DC- en AC-bekabeling in een batterijinstallatie is verschillend uitgevoerd, omdat gelijkstroom bij het onderbreken van een circuit een hardnekkiger vlamboog kan vormen dan wisselstroom.
Kenmerken van gelijkstroom
- Stroomt constant in één richting; de polariteit wisselt niet.
- Geleverd door batterijen, zonnepanelen en veel elektronica.
- Kan niet rechtstreeks met een transformator omhoog of omlaag worden getransformeerd.
- Vereist een omvormer om samen te werken met het wisselstroomnet.
Gelijkstroom is daarmee de natuurlijke vorm waarin een thuisbatterij energie opslaat en levert, voordat een omvormer deze geschikt maakt voor het huisnet.
Veelgestelde vragen
Waarom leveren batterijen gelijkstroom?
De elektrochemische reactie in een batterijcel drijft elektronen in één vaste richting van de min- naar de pluspool. Dat levert van nature gelijkstroom op; een omvormer maakt er wisselstroom van voor het huisnet.
Kun je gelijkstroom transformeren zoals wisselstroom?
Niet met een gewone transformator, want die werkt op het wisselende magnetisch veld van wisselstroom. Om gelijkspanning te veranderen zijn elektronische DC-DC-omvormers nodig die de stroom eerst schakelen.
